ความเป็นมาของโรงเรียน

โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยาตั้งขึ้นเมื่อปี พ.. 2499 โดยใช้ชื่อว่า โรงเรียนเมืองชัยภูมิ  เป็นโรงเรียนสังกัด กองการศึกษาพิเศษ กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ เปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 แต่เนื่องจากยังไม่มีที่ดินและอาคารเรียน   จึงฝากเรียนไว้ที่โรงเรียนวิทยานารี

เมื่อปี พ.. 2500 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติงบประมาณเป็นค่าก่อสร้างอาคารเรียนกึ่งถาวร เป็นเงิน 60,000  บาท (หกหมื่นบ้านถ้วน) โดยทำการก่อสร้างในบริเวณโรงเรียนสุนทรวัฒนาปัจจุบัน เมื่อก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้วจึงได้ย้ายนักเรียนมาเรียนที่อาคารเรียนหลังใหม่

ปี พ..  2502 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติเงินงบประมาณเป็นค่าที่ดินและสิ่งก่อสร้างเป็นเงิน 22,000 บาท (สองหมื่นสองพันบาทถ้วน) โดยจัดซื้อที่ดินแปลงใหม่ ซึ่งตั้งอยู่ในเขตหมู่บ้านหนองหลอด หมู่ที่ 9 .รอบเมือง อ. เมืองชัยภูมิ  จ.ชัยภูมิ (ปัจจุบันเป็นหมู่ที่ 7 .ในเมือง)  มีเนื้อที่ทั้งหมด 13 ไร่ 2 งาน 12 ตารางวา

ปี พ.. 2503 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติเงินงบประมาณเป็นค่าก่อสร้างอาคารเรียนแบบ 017 อาคารไม้ 2 ชั้น 8 ห้องเรียน เมื่อก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยจึงได้ย้ายนักเรียนจากโรงเรียนสุนทรวัฒนามาเรียนอาคารหลังนี้ ตั้งแต่ปี พ.. 2504 ตั้งชื่อโรงเรียนว่า โรงเรียนเมืองชัยภูมิ และในปี พ.. 2504 นี้เองได้มีการเปลี่ยนแปลงแผนการศึกษาแห่งชาติใหม่ โดยให้ยกเลิกชื่อระดับชั้นเรียนจากชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เป็นชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และชั้นประถมศึกษาปีที่7 ดังนั้นโรงเรียนเมืองชัยภูมิจึงมีสภาพเป็นโรงเรียนประถมศึกษาตอนปลายตั้งแต่นั้นมา

ปี พ.. 2518 โรงเรียนเมืองชัยภูมิ ได้ขออนุญาตยุบเลิกไปยังกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ และขอเปลี่ยนชื่อโรงเรียนจาก โรงเรียนเมืองชัยภูมิ  เป็น  โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยา สังกัดกองการมัธยมศึกษา กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ   กรมสามัญศึกษาได้อนุญาตให้ยุบเลิกและเปลี่ยนแปลงตามความประสงค์ ตามประกาศของกระทรวงศึกษาธิการ ประกาศเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2519 ทั้งนี้ ตั้งแต่ วันที่ 20 เมษายน  2519  โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยา จึงมีสถานภาพเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาตั้งแต่นั้นมา 

หลังจากนั้นในช่วงเวลา 10 กว่าปี  โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยา ได้รับการสนับสนุนด้านการศึกษาทั้งจากทางราชการ ผู้ปกครอง ชุมชน และภาคเอกชนด้วยดีเสมอมา จนกระทั่งถึงปัจจุบัน โรงเรียนประกอบด้วยอาคารเรียนถาวร 3 หลัง อาคารประกอบหลายหลัง และล่าสุดในปี พ.. 2539 ได้รับงบประมาณก่อสร้างสระว่ายน้ำมาตรฐาน ขนาดกว้าง 25 เมตร ระยะทาง 50 เมตร ราคา 18,860,846 บาท (สิบแปดล้านแปดแสนหกหมื่นแปดร้อยสี่สิบหกบาทถ้วน)

ปี พ.. 2546 โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยา ได้รับคัดเลือกให้เป็นโรงเรียนในฝัน ได้รับการสนับสนุนและส่งเสริมในการจัดกิจกรรมด้านต่างๆ จากหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ผู้นำชุมชน ผู้ปกครอง เป็นอย่างดี ทำให้การดำเนินงานมีคุณภาพและสามารถให้บริการชุมชนได้ในระดับที่ดี   และเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.. 2548 โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยาได้รับการประเมินรับรองเป็น  โรงเรียนต้นแบบโรงเรียนในฝัน”    

ปี พ.ศ. 2550 โรงเรียนเมืองพญาแลวิทยาได้รับคัดเลือกให้เข้าโครงการ Dream and Teams ซึ่งเป็นโครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิไทเกอร์ วูด (Tiger Wood Foundation) เป็นกิจกรรมพัฒนาการศึกษาของโรงเรียนให้มีประสิทธิภาพ โดยการเรียนรู้ผ่านกีฬา โรงเรียนที่เป็นเครือข่ายพัฒนาการศึกษาของโรงเรียนเมืองพญาแลวิทยา คือ โรงเรียน William de Ferrers School  ประเทศอังกฤษ

ปัจจุบันโรงเรียนเมืองพญาแลวิทยาเป็นที่ตั้งของศูนย์การเรียนการสอนสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โรงเรียนในฝัน ศูนย์เครือข่าย ๔6 ICT ศูนย์ ICT โรงเรียนในฝัน ศูนย์พัฒนา การเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี